ଆମେରିକା-ଇରାନ ଚୁକ୍ତି : ୩୦୦ ବିଲିୟନ ଡଲାର ନିବେଶ

ୱାଶିଂଟନ୍, ୨୯|୫ :  ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ଶେଷ କରିବାକୁ ସପ୍ତାହ ଧରି ମଧ୍ୟସ୍ଥିମାନେ ଇରାନ ଓ ଆମେରିକା ମଧ୍ୟରେ ଶାନ୍ତି ଚୁକ୍ତିନାମା କରିବା ପାଇଁ ନିରନ୍ତର ପ୍ରୟାସ କରୁଛନ୍ତି। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ ଉଭୟ ପକ୍ଷ ଶେଷରେ ୬୦ ଦିନ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧବିରତିକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ଓ ଇରାନର ପରମାଣୁ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଉପରେ ଆଲୋଚନା ଆରମ୍ଭ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ବୁଝାମଣାପତ୍ର ଉପରେ ରାଜି ହୋଇଛନ୍ତି। ଆମେରିକାର ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଜେଡି ଭାନ୍ସ ଦାବି କରିଛନ୍ତି ଯେ, ଯୁଦ୍ଧବିରତି ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଢାଞ୍ଚା ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ଅନୁମୋଦନ ଅପେକ୍ଷାରେ ଅଛି। ରାଷ୍ଟ୍ରପତି କେବେ ବୁଝାମଣାପତ୍ର ସ୍ୱାକ୍ଷର କରିବେ କିମ୍ବା କରିବେ ନାହିଁ ତାହା ସଠିକ୍ ଭାବରେ କହିବା କଷ୍ଟକର। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ ଇରାନର ତସନିମ ନ୍ୟୁଜ୍ ଏଜେନ୍ସି, ତେହେରାନର ଆଲୋଚନାକାରୀଙ୍କ ନିକଟ ସୂତ୍ରରୁ ରିପୋର୍ଟ କରିଛି ଯେ, କୌଣସି ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ଚିଠା ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇନାହିଁ ଓ ଯଦି କୌଣସି ଚୁକ୍ତି ହୁଏ ତେବେ ପାକିସ୍ତାନକୁ ସୂଚିତ କରାଯିବ। ସ୍ଥାନୀୟ ଗଣମାଧ୍ୟମ ଦ୍ବାରା ପ୍ରକାଶ, ଯେକୌଣସି ଚୁକ୍ତି କେବଳ ତେହେରାନ ଦ୍ୱାରା ଘୋଷଣା କରାଯିବା ପରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ, ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏକପାଖିଆ ଭାବରେ ନୁହେଁ। ଆମେରିକା ଗଣମାଧ୍ୟମ ସଂସ୍ଥା ‘ଆକ୍ସିଓସ୍‌’ର ଏକ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଚୁକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ହର୍ମୁଜ ଦେଇ ପରିବହନ ସ୍ବାଭାବିକ ହେବ, ଟୋଲ୍ ଆଦାୟ କିମ୍ବା କୌଣସି ପ୍ରକାର ଆକ୍ରମଣ କରାଯିବ ନାହିଁ। ଇରାନ ୩୦ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ମାଇନ୍ସ ହଟାଇବ ଓ ବାଣିଜ୍ୟିକ ପରିବହନ ପୁନରାରମ୍ଭ ହେଲେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଏହାର ନୌସେନା ଅବରୋଧ ଉଠାଇବ। ଡ୍ରାଫ୍ଟ ଚୁକ୍ତିରେ ଇରାନର ସମୃଦ୍ଧ ୟୁରାନିୟମର ଭାଗ୍ୟ ସମ୍ପର୍କରେ ଆଲୋଚନା କରିବାକୁ ଉଭୟ ପକ୍ଷ ପ୍ରତିବଦ୍ଧ ହେବେ ଓ ପରମାଣୁ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ନକରିବା ପାଇଁ ଇରାନର ପ୍ରତିବଦ୍ଧତା ରହିବ। ଆକ୍ସିଓସ୍ ଓ ନ୍ୟୁୟର୍କ ଟାଇମ୍ସ ରିପୋର୍ଟ କରିଛି ଯେ, ଚୁକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ, ୬୦ ଦିନିଆ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ଉଭୟ ପକ୍ଷ ଇରାନର ପରମାଣୁ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ପାଇଁ ବିକଶିତ ୟୁରାନିୟମର କ’ଣ କରାଯିବ ସେ ଉପରେ ଆଲୋଚନା କରିବେ। ଆଲୋଚନାରେ ଇରାନ ଫ୍ରିଜ୍ ହୋଇଥିବା ସମ୍ପତ୍ତି ମୁକ୍ତ କରିବା ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରାଯିବ। ଇରାନର ପ୍ରାୟ ୨୪ ବିଲିୟନ ଡଲାର ଅର୍ଥ ବିଦେଶ ବ୍ୟାଙ୍କରେ ଫ୍ରିଜ୍ ହୋଇଥିବାବେଳେ ସେହି ସମ୍ପତ୍ତିରୁ ଇରାନ ୨୦ ବିଲିୟନ ଡଲାର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ଅନୁମତି ଚାହୁଛି। ଏହି ଚୁକ୍ତିନାମାରେ ଲେବାନନରେ ଇସ୍ରାଏଲ ଓ ହିଜବୁଲ୍ଲା ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ସମାପ୍ତ କରିବା ବିଷୟରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା ମଧ୍ୟ ରହିବ। ଇସ୍ରାଏଲ ସମ୍ପ୍ରତି ଇରାନ-ସମର୍ଥିତ ହିଜବୁଲ୍ଲା ବିରୋଧରେ ସାମରିକ ଆକ୍ରମଣକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିଛି। ଚୁକ୍ତିନାମାରେ ସବୁଠାରୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଭାବେ ଇରାନ ପାଇଁ ଏକ ନିବେଶ ପାଣ୍ଠିର ଏକ ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି। ଜଣେ ଇରାନୀ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ସୂତ୍ରରୁ ନ୍ୟୁୟର୍କ ଟାଇମ୍ସ ରିପୋର୍ଟ କରିଛି ଯେ, ଆମେରିକା ୩୦୦ ବିଲିୟନ ଡଲାରର ‘ପୁନର୍ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ’ ସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ ରାଜି ହୋଇଛି। ଇରାନୀ ଅଧିକାରୀ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଏକ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ଚୁକ୍ତି ସ୍ୱାକ୍ଷରିତ ହେଲେ ଇରାନକୁ ଏହି ଅର୍ଥ ମିଳିବ।